| تبليغات | X |
اهميت و چگونگي پيدايش رقص در جوامع مختلف
مترجم: ستار سليمي
رقص، جشن گرفتن حركات موزون به همراه موسيقي است. وسعت فرهنگ آن از پرشهاي چرخشي در رقص باله تا بالا پايين پريدن ساده در جشن رقص مدرسه است. رقص مفهوم تفريح و ارتباط را دارد. رقص قديميترين و شايد ناتمامترين نوع هنر است كه تا اكنون حفظ شده است و منشا ان نهفته در زمانهايي ماقبل تاريخ است .
بامطالعه زندگي انسانهايي نخستين ميتوان اشكارا پي برد كه زنها و مردها هميشه مي رقصيده اند.
رقص انواع مختلفي دارد مانند رقص بريك كه عام پسند و همگاني است و يا رقص باله كه اجراهاي ستارگان معروف مانند ميخاييل باريشنيكو و سوزان فارل را نمايان ميسازد، و يا نوع سنتي و مرومي ان مانند رقصهاي دسته جمعي كه نسل به نسل منتقل شده است و يا رقصهاي بومي كه اصولا به كشورهاي مختلف تعلق دارد. رقص ميتواند از نوع نوع مدرن و يا كمدي همرا با موسيقي باشد كه مردان و زنان امريكايي در هر دوي انها پيشگام بودند.
رقصها در فرهنگاي نخستين اهميت خود را از تغييراتي كسب كرده اند كه مردم در طول زندگيشان هنگام بزرگ شدن از دوران كودكي تا پيري تجربه كرده اند. تغييراتي كه انها از تغيير فصول از زمستان به تابستان و برعكس ان و يا تغييراتي كه قبيله ها هنگام پيروز شدن در جنگ و يا مغلوب شدن توسط دشمن تجربه كرده اند.
دو نوع رقص از توسعه فرهنگي استنتاج مي شود، رقصهاي اجتماعي مراسم هايي نظير جشن تولد، يادبود مرگ، و رويدادهاي ويژه و مشخص. نوع دوم رقصهايي مذهبي و سحراميز كه مردم با انجام انها بارش باران، پايان دادن به خشكسالي، و علاج امراض را از خدايان خود طلب ميكنند. شفا دهندگاني كه مردم فرهنگهاي نخستين از قدرت انها به خاطر احضار وجود خداوند ميترسده و به انها احترام ميگذاشتند، به عنوان اولين طراحان و خالقان رقصهايي رسمي ياد ميشود.
ابتدا صداهاي ريتمي توام با رقص به وسيله خود رقاصان خلق شده بود. اما بعدها ريتمها به صورت جدا گانه و با استفاده از كشيدن پوست حيوانات روي يك قاب چوبي كه تبل ناميده شد،ابداع شدند. سپس ملوديها اضافه شد و اين ملوديها ممكن است از تقليد صداي پرندگان و يا صداهايي موجود در طبيعت ساخته شده باشد، و يا حتي ممكن است اوازهايي خود رقاصان و يا تداعي ذهن ميوزيسين ها بوده باشد. به هر حال ضربه هاي منظم مهمترين عنصري بود كه رقاصان را با هم نگه ميداشت و به انها كمك ميكرد تا حركات خود را به ياد بياورند. رهبر رقص گروهي به وسيله كنترل كردن ريتم سعي در هماهنگ كردن گام حركتهاي رقاصان را دارد.
رقاصان نخستين همچنين يك سري حركات معين را كه در طول زندگي روزمره خود به كار ميبردند در رقصهايي خود سهيم ميكردند. مانند مردماني كه هنگام كاشت دانه ها دستهايي خود را به طور منظم باز و بسته مي كنند، و يا كساني كه گرسنه اند و دست خود رابر روي شكم خاليشان ميكشيند، و يا كساني كه به نشانه احترام به ديگران در مقابل انها خم ميشوند. تمامي اين حركات و ديگر حركات مشابه قسمتي از رقصهايي نخستين بودند.
همچنيين دايره بزرگي از حركات وجود دارد كه احتياجات انسان را بيان ميكند مانند نوازش كردن كه در همه جاي دنيا براي بيان احساسات لطيف به كار ميرود، و يا گره كردن دستها به يكديگر كه نشانه عصبانيت است، و يا بالا پايين پريدن كه نشانه هيجان ميباشد. نخستين رقاصان همه اين حركات مذكور را در رقصهايي مذهبي و اجتماعي و سحر اميز خود استفاده ميكردند. اين رقصها مثل رقصهايي امروزي براي سرگرمي و تفريح خلق نشده بود.يكي از دلايل اصلي به وجود امدن اين رقصها براي بقا قبيله ها بود. زمانها قبل از انكه نوشتار بتواند به سنتها احترام و انها را حفظ و نسل به نسل انتقال دهد، اين رقصها بودند كه به اتحاد و همبستگي قبايل كمك ميكردند .
----- رقصهايي اجتماعي
به طوري كه ميدانيم امروزه رقص اجتماعي يك نوع فعاليت است كه ميتواند به سه سرچشمه در گذشته برميگردد. دربارهاي اوروپايي جامعه بين الملل و فرهنگهايي نخستين.
رقصهايي سالني ميان نجيب زادگان و خانمها در قرن 16 و 17 در اوروپا يك سرگرمي همه پسند بود. رقص بعد از تحولات سياسي قرن 17 و 18 كشورهاي اروپاييكه زماني فقط مختص اشراف زاده ها بودبه ميان مردم عادي رواج پيدا كرد. همچنيين در امريكا كه رقص منحصر به طبقه اشراف بود به ميان مردم عادي را پيدا كرد. در اواسط قرن 19 رقصهاي عام پسند نظر خيلي از رقاصاني را جلب كرد كه تا ان زمان به رقصهاي مينيوتس، كوادرايل، پولاكس، و والتزس كه در اصل اروپايي بودند، مي پرداختند.
در ميان انواع رقصهايي مذكور هيچكدام در ميان مردم به اندازه والتزس محبوبيت پيدا نكرد كه ابتدا در قرن 17 به دربار اطريش معرفي شد. بي تحركي و چرخشي بودن حركات ان فورا خشم همه مردم را بر انگيخت. حتي بعضي از مردم ان را بي ارزش تلقي ميكردند. قانون كليسا در بعضي از جاهاي المان در سال 1760 ان را ممنوع كرد و به هيچ وجه ديگر ادامه نيافت. در اخر قرن18 والتزس در شهرهاي چند مليتي لندن و پاريس رواج يافت و مردم هنگام رقصيدن همان روحيه اي را داشتند كه هنگام رخدادهاي بزرگ سياسي خود در انقلابهاي امريكا و فرانسه احساس ميكردند. والتزس به عنوان سمبلي از ازادي بيان و ازادي جنبش قرار گرفت.
بر خلاف بيشتر رقصهايي درباري و محديوديتهاي گامي و ژستهاي از پيش تعيين شده، والتزس به رقاصان اين اجازه را ميداد تا سرتاسر ميدانهايي رقص را بچرخند و هيچ حد و مرزي رعايت نكنند مگر براي همتايان خود در رقص. والتزس به عنوان يك نوع هنر در اوايل قرن 20 از جلوي چشم همگان كنار رفت. اخرين ستاينده رقص والتزس موريس زاول بود كه در قطعه اركستريش به اسم والتزس، سنت و از دور خارج شدن ان را جشن ميگيرد.
در زمان جنگ جهاني اول هنگامي كه امريكا توجه خود را به ديگر سرزمين هاي جهان معطوف كرده بود، نوعي رقص كه تاثيري بين المللي داشت توسعه يافت. از جنوب امريكا تانگو و ماكزيز پا گرفت. رقصهاي اروپايي از دو رقص امريكايي ارينه و ورنون كسل به منظور توسعه رقصهاي خود تعريف و تمجيد ميكردند، زيرا اين رقصها جمعيت كسيري را طرفدار خود كرده بودند. در اوايل قرن بيستم رقصها و ريتمهاي افريقايي و كارايبي روي رقصهاي اجتماعي تاثير گذاشت. رقصهاي سوينگ، جيتربرگ، تويست، بووگيه و ديسكو از ان جمله بودند كه همگي حركات ازاد و بالبداهه و تكراري و ريتمهاي تصادمي را در بر داشتند، و منابع انها به سرچشمه هاي نخستين بر ميگردد.
ديگر كشور تاثير گذار ايرلند است، كه رقصهاي دسته جمي اش براي اولين بار در سال 1840 وارد امريكا شد .بعد از وفق دادن ان به وسيله رقاصان بومي ، قدمهاي اين رقص دسته جمعي ، توسط نسل هايي از نوازندگان و اجرا كنندگان موسيقي سالني به رقص پنجه و پاشنه تبديل شد. رقص پنجه و پاشنه ابتدا به منظور همراهي كردن با اواز انجام ميشد. صحنه سازيها ، گريم و لباسهاي مخصوص ديگر همراكننده هاي رقاصان بود. شيوه هاي ريتميك و تصادمي در اين رقص به ارزش و تاثير اواز را مي افزود.
هر چند رقاصان مدرن از رقص پنجه و پاشنه به عنوان يك هنر از نوع خود ان اسم ميبرند، اما ريتما به صورت خيلي پيچيده اي رشد كرده و حركات ان وسيع تر شده است و تاكيد روي موارد تركيب دهنده و طراحي رقص بيشتر شده و موسيقي و رقص پنجه و پاشنه از ارزش بيشتري بر خوردار شد. در ميان بزرگترين رقاصان پنجه و پاشنه ميتوان بيل رابينسون را نام برد كه سنت نوازندگي را دوباره تعريف كرد و يا فرد استاير نيز به خاطر موسيقي و زيبايي در اجراهايش.
رقصهاي سنتي هويت خود به همان اندازه كه رقصهاي عام پسند توسعه يافته اند، حفظ كرده اند. منظور از رقص سنتي ان است كه كشورها و منطقه هاي مختلف نوع مختص به خود را داشته ونيز براي همگان سرچشمه ان كاملا شناخته شده است. براي مثال رقص چار داش كه متعلق به كشور مجارستان مي باشد ويا هورا كه به كشور اسراييل تعلق دارد.اين رقصها غالبا به وسيله گروههاي اماتور انجام ميشود، كه قصد حفظ رقصهاي سنتي نياكان خود ويا سهيم شدن در فرهنگ ديگر كشورها را دارند.
------- رقص به عنوان يك هنر
شكارچيان از ساده ترين مراسم ها براي پيدا كردن شكار استفاده مي كردند و مردم بر اين باور بودند كه رقص يك ابزار براي تسهيل كردن شكارهاي بعدي مي باشد. يك رهبر كه رقاص روحاني ناميده ميشد مسئوليت اجراي صحيح رقص را به منظور موفقيت در شكار به عهده داشت.
نهايتا اين رقصها از مراسم هايي كه به انها تلق داشتند بريده وبه عنوان يك هنر در نوع خود شناخته شدند. اين پيشرفت در موازات با اهميت دادن به خداي بزرگ مصر، خواهر و زن افسانه ايش قرار گرفت.
الهه حاصلخيزي، به عنوان اسطوره اي از تمدن توسعه يافته در روي زمين بود واعتقاد به او زندگي ابدي را به ارمغان مي اورد. رقص براي الهه حاصلخيزي و مردم مصر يك عنصر مهم واساسي در جشنها بود.
منبع : وبلاگ انجمن هورامان جوان - تهران
